1-3) بررسيهاى نظامى
جغرافياى نظامى، دانشى است كه در زيرمجموعه يكى از تعاريف جامع و فراگير علوم جغرافيا قرار مىگيرد، تأثير محيط طبيعى و فرهنگى بر خط مشى نظامى / سياسى، طرحها، برنامهها و انواع عمليات رزمى و پشتيبانى در جهان، منطقه و محلى را مورد بررسى قرار مىدهد. عوامل و عناصر كليدى كه در جدول (1-2) آمده است. گاهى به طور مستقيم و قطعى وگاهى بخش وسيعى از فعاليتهاى نظامى ازجمله :
استراتژيها؛
تدابير و فنون رزمى،آرايش جنگى؛
مبانى اعتقادى؛
فرماندهى و كنترل ؛
ساختارهاى سازماندهى؛
تركيب بهينهاى از زمين؛
نيروهاى دريايى،هوايى و زمينى؛
هدفگيرى آتشبارها؛
جمعآورى اطلاعات (عمليات اطلاعاتى)، پژوهش و توسعه؛
تهيه و اختصاص تسليحات، تجهيزات و البسه و ملزومات و تأمين، تعميرات، بازسازى، پشتيبانى پزشكى و آموزش را تحت تأثير قرار مىدهند1.
1-3-1) عناصر و عوامل طبيعى
روابط مكانى و فضايى بدون هيچ ترديدى از اهم مبانى و اصول عناصر و عوامل جغرافيايى است، موقعيت، اندازه و شكل نواحى از زمين، همراه با موقعيت آبهايى كه در مسير راه پيشروى نظامى است، مورد بررسى و مطالعه قرار مىدهد. وضعيت نسبى و روشهاى ترابرى،زمان انتقال و جابجايى نيروها را بين دو مكان تعيين مى كند. در اينجا، مجموع طول و عرض و ناحيه،مقدار موجود فضاى مانور و امنيت يا آسيبپذيرى نسبى نقاط كليدى را در هر ناحيهاى كه از نظر نظامى اهميت دارد، تعيين مىكند.
شكل و مشخصات زمين،اساس صحنهاى را تشكيل مىدهد كه نيروهاى نظامى بايد بر روى آن نقش آفرينى نمايند و دست به عملياتعوامل فرهنگى (انسانى)
ريشه قومى ونژادى روابط مكانى وفضايى
|
الگوهاى جمعيتى توپوگرافى وزهكشى
|
ساختاراجتماعى زمين شناسى وخاك
|
زبان و مذهب پوشش گياهى
|
صنايع وكاربرى اراضى اقيانوس،درياو سواحل
|
شبكه حمل ونقل (ترابرى) آب و هوا(اقليم)
|
شبكه مخابرات روشنايى روز و تاريكى (نورگيرى)
|
تأسيساتنظامى نيروىجاذبه(ثقل)ونيروىمغناطيسى
|
جدول (1-2): عوامل جغرافيايى گوناگون بزنند. ناهمواريها، برجستگيها، الگوى زهكشى، زمين شناسى و خاك موضوعاتى هستندكه در رابطه تنگاتنگ با هم قرار دارند. استراتژيستهاى بلند پايه، كارشناسان نيروى هوايى و فضانوردان كوهها، درهها، فلات و جلگههاى پست را مىبينند. سربازان در خط مقدم جبهه جنگ به جاى تصوير بزرگ با جزئيات سر و كار دارند و در نتيجه نقطه نظرات بسيار متفاوتى دارند. آنها در صحنههاى نبرد عملاً با تپهها، برآمدگىها، شيارها، كرانههاى رودخانهها، گودالها و انواع ديگر موانع طبيعى روبرو هستند كه چشمانداز هر يك از آنها در نگاه و ديد سربازان وسيعتر جلوهمىنمايد.
روئيدنيهاى طبيعى گونههاى متنوعى دارند كه از روئيدنيهاى متراكم تا روئيدنيهاى ريز و كم رشد ردهبندى مىشوند. نواحى تندراى بدون درخت، درختان كاج نواحى تايگا كه نواحى وسيعى از صحراى سيبرى را مىپوشاند، جنگلهاى نواحى گرمسيرى، علفزارهاى بلند، بوتهزار و نواحى پوشيده از كاكتوس محيط نظامى كاملاً متفاوتى پديد مىآورد. نواحى نمكهاى بونويل2 با پوسته هموار و صاف و باتلاق اكوفنوكى3 هر دو اساسا افقى هستند ولى نواحى نمكى بونويل لخت ولم يزرع است در صورتى كه باتلاق اكوفنوكى مملو از گياهان متنوع مىباشد. بيابانهاى نواحى خشك آفريقا به استثناى چند واحهاى كه از هم دور افتادهاند، شباهت اندكى با جنگلهاى انبوه و متراكم نواحى برمه دارد كه در آن بلندى و فاصله درختان، قطر تنه درختان، تراكم و انبوهى ريشهها، شاخ و برگهاى درختان و گياهانى كه در پاى درختان بر روى زمين در حال تجزيه شدن مىباشند، از بررسيهاى ضرورى نظامى بايد قلمداد نمودم.4
از آنجاكه 43 سطح كره زمين را آب فرا گرفته و اقيانوس آرام به تنهايى وسعتى بيش از همه قارهها و جزاير دارد، لذا به اعتقاد دريانوردان اهميت اقيانوسها آنچنان است كه هيچگاه نمىتوان در باره آنها مبالغه نمود.
درياها و درياچههاى بزرگ نظير درياى كارائيب، درياى مازندران و مديترانه تودههاى مهم و اصلى زمين را از هم جدا و تفكيك مىكنند. امواج، جريانهاى جزر و مدى، جريانهاى دريايى، اختلاف دماى آبهاى درياها و اقيانوسها و ميزان شورى آب در هرنقطهاى از جهان آزادى عمل كشتىها و زيردريايىها را با محدوديت روبرو مىسازد. تنگهها، ترعهها، تپههاى مرجانى و ديگر عوارض توپوگرافى نيز در امتداد سواحل آزادى عمل نظامى را دچار مشكلاتى مىكنند.5
اتمسفر يا جُو زمين نيروهاى مسلح را در هر نقطهاى از اين كره زمين، خواه در بالا يا در خشكى و يا دريا باشند، احاطه مىكند. دماى هوا، باران، تگرك، برف و بوران، باد و رطوبت همراه با روشنايى روز و تاريكى شب نياز به توجه زيادى دارند. زيرا همين پديدههاى طبيعى به شدت بر زمان، هدايت و پشتيبانى عمليات در زمان جنگ و صلح اثر مىگذارند. بنابراين در صورتى كه به اين پديدههاى طبيعى و پيامد آنها در هر گونه عملياتى توجه خاصى نشود، طراحان و فرماندهان دستاندر كار عمليات بايد بهاى سنگينى بپردازند و چه بسا كه كل عمليات با شكست مواجه مىگردد. تاريخ بارها شاهد ارتشهايى بوده است كه بر اثر فرو رفتن تجهيزات و ادوات جنگى در عمق گل و لاى به كلى از هر گونه حركت و پيشروى باز ايستادند، ناوگانهاى عظيم دريايى همانند ناوگان
نيروى دريايى اسپانيا بر اثر ناديده گرفتن شرايط طبيعى از مسير خارج شده و به سرنوشت شومى گرفتار آمدند و بمب افكنهايى بر اثر تندباد يا مه از پرواز باز ايستادند و مثل يك پرنده كوچك بال و پرشكستهاى محكوم به زمين شدند.
چهارمين عنصربرجسته جغرافيايى پس از سه عنصر زمين، دريا و هوا را فضاى درون جّو وفضاى لايتناهى بيرون از جّو تشكيل مىدهد. هر چند تاكنون جزء اندكى از اين عنصر براى مقاصد و اهداف نظامى مورد اكتشاف و بهرهبردارى قرار گرفته است ولى عمليات فرضى در چارچوب زمان نسبتا كوتاهى امكانپذير مىباشد.
1-3-2) عوامل و عناصر فرهنگى
جمعيت و نفوس در بالاى فهرست ملاحظات و بررسيهاى فرهنگى جاى دارد و براى دلايل سياسى - نظامى لازم است كه از نزديك مورد توجه قرار گيرد. آمارهاى جمعيتى ، ميزان و اندازه جمعيت و نفوس، پراكندگى جمعيت، گروههاى سنى،درصد تعداد مردان و زنان و تراكم جمعيت شهرى و روستايى را آشكار و معين مىسازد. ساير مشخصههاى مهم نظامى شامل هوش و استعداد افراد و جمعيت بومى، زبان، لهجهها، ميزان باسوادى، آداب و رسوم، اعتقادات، ارزشها، ميزان علايق به آب و خاك (موطن)، نگرش و طرز برخورد با غريبهها و بيگانگان (برخورد بىتفاوت، با احترام، با اكراه، خصمانه) انضباط، روحيه، خلق و خوى (تأثيرپذير يا پرخاشگرانه) و شيوع بيماريهاى همه گيربومى مىگردد.
روابط حاكم ميان گروههاى نژادى، قومى، قبيلهاى و مذهبى مستلزم توجه خاصى است زيرا بيگانگى در بيشتر مواقع منتهى به درگيريهاى نظامى مىگردد. برخى از اماكن مثل زيارتگاهها، قبرستانهاى ملى، اماكن مذهبى حتى تمامى يك شهر از نظر روانشناسى اهميت بسزايى دارند و بايد به هنگام دست زدن به هرگونه عملياتى آنرا مورد توجه دقيقى قرار داد. يكى از فرماندهان سابق ناتو به پرسنل تحت فرماندهى مرتبا اظهار مىداشت : "اگر قرار باشد كه همين فردا با پيمان ورشو وارد جنگ شويم، هرگز نمىتوانيم اجازه دهيم كه "سقوط نورنبرگ " را در تيتر و عنوان روزنامههاى فردا به چاپ برسانند، زيرا ضربهاى كه به روحيه نيروهاى متحد وارد خواهد شد، بسيار ويرانگر خواهد بود."6
منابع طبيعى، كاربرى زمين و صنايع كه زيربناى تواناييها و استعدادهاى رزمى و نيروى مقاومت و ايستادگى نيروهاى خودى و نبرد دشمنان را مشخص مىكند، نقش اساسى در امنيت را بازى مىكنند. غذا اساس ايستادگى و شكستناپذيرى را تشكيل مىدهد و تهيه مواد اوليه و امكانات تبديل آنها به كالا و وسايل موردنياز از جمله ضروريات ديگر است.
مشخصه عناصر اصلى گوناگون بوده كه اهم آنها عبارتند از: كشاورزى، دامدارى و دامپرورى، شيلات، معادن و فلزات، نفت، الكتريسيته، انرژى هستهاى، سيستم تأمين آب، كارخانجات توليدى، سنگ، آجر، چوب و ساير تجهيزات ساختمانى.
امروزه، در جهان فقط چند كشور وجود دارد كه از توان و پتانسيل اقتصادى برخوردارند و مى توانند از قدرتهاى بزرگ نظامى بشمار روند. هيچكدام از كشورها كاملاً خودكفا نبوده تا بتوانند همه نيازهاى خود را راسا برطرف سازند. لذا منابع خارجى براى مقاومت و ايستادگى و درجه كنترل بر آنها از نظر جغرافيايى اهميت بسزايى دارد.
شبكههاى حمل و نقل، تواناييهاى دولتمردان و فرماندهان را جهت بكارگيرى و پياده كردن نيروها در گوشه و كنار جهان تسريع يا باز مىدارد. جادهها، راه آهنها، آبراهه ها، فرودگاههاى نظامى و بنادر كه در تركيب مناسب و درستى با هم موقعيت يافته باشند، سبب سهولت و مانور در جابجايى نيروها مىشود، بنحوى كه مىتوان بطور سريع از پايگاههاى دور نيرو فرستاد. راههاى زمينى، دريايى و هوايى كه سبب محدوديت و بازدارندگى تواناييها گردد، هزينه دستيابى به اهداف مأموريت از نظر زمان، هزينه زيادى مىطلبد و چه بسا زندگى و حيات نيروى تحت فرماندهى را هم به خطر اندازد. كمبودهاى شديد ممكن است حتى عمليات ضرورى را غيرعملى سازد.
سيستمهاى مخابراتى (راديو، تلويزيون، تلفن، تلگراف، ارتباطات ماهوارهاى، سيستم اينترنت و پيامهاى زير دريايى) عمليات يكپارچه و
مشترك نيروهاى مسلح راتسهيل مىبخشد. نوع، مشخصات،توزيع و پراكندگى تسهيلات و تأسيسات كارخانجات نظامى و غيرنظامى در كشور مورد توجه فرماندهان و طراحان نظامى است كه اميدوارند از اين تأسيسات در مواقع بحرانى استفاده كنند و يا با برنامهريزى مانع دسترسى دشمنان به تسهيلات و تأسيسات شوند. در اين خصوص، ستادهاى مركزى، پايگاههاى فرعى، خطوط انتقال پيامها، پست انتقال، مسيرهاى آلترناتيو، استعدادها و تواناييهاى افزون، منابع انرژى و تعمير و نگهدارى تأسيسات از اهميت زيادى برخوردارند.
مناطق جغرافيايى در زمين و در فضا، بطور معقول منطقى نواحى همگنى هستند كه داراى عارضههاى بارز توپوگرافى، آب و هوا، روئيدنيها و عوامل مؤثر فرهنگى بوده كه بالنسبه تأثيرات يكنواخت و يكدستى در اتخاذ عمليات و طراحى نظامى اعمال مىكنند. ولى بايد خاطر نشان ساخت كه در اين مقوله چندين سيستم طبقهبندى در تعارض هم قرار دارند. يكى از سيستمها آرايش سطحى را كه ممكن است در زمين يا زير دريا، تپهاى يا افقى، هموار يا دندانهدار باشد، مورد توجه خود دارد و به آ ن اهميت مىدهد. سيستمهاى ديگر به اقليم (آب و هوا) اهميت مىدهند كه مناطق مختلف جهان را به منطقه شمالگان، جنوبگان، حارهاى يا سرد و مرطوب، سرد و خشك، گرم و مرطوب،گرم و خشك طبقهبندى مىكنند و هر يك از نظر پوشش گياهى مشخصههاى خود را دارند.
گاهى اوقات مناطق جغرافيايى مناسب براى دست زدن به عمليات نظامى بطور عمودى انباشته شده است. ارتش هانيبال با ستونى از نيرو درگذر از كوههاى آلپ به ايتاليابا چنين مناطقى روبرو شد كه يكى پس از ديگرى بود. وى ابتدا ارتش خود را از زمينهاى زراعتى در ارتفاعات پايين حركت داده و سپس از تپههاى پوشيده از گياهان و درختان كاج بالا برد و دست آخر به صخرهها و پرتگاهها رسيد، در همين بحبوحه لشگركشى زمستان هم فرا رسيد. درجه حرارت به تندى و تيزى شيبها بود. در ارتفاعات درجه حرارت ملايم بود ولى وقتى كه به ارتفاع 3050 مترى گذرگاهها رسيد، آب وهوا بشدت سرد بود. بطورى كه همه جا را برف فرا گرفته و سرما، برف و بوران بىداد مىكرد. سربازان هانيبال كه به آب و هواى ارتفاعات عادت نداشتند، بدليل رقيق بودن هوا در قلل و ارتفاعات با دشوارى تنفسى روبرو شدند و از رمق افتادند.
فضانوردان در ارتفاع 95 كيلومترى از سطح زمين بهنگام گردش بدور زمين باپنج منطقه جغرافيايى روبرو هستند كه يكى در روى ديگرى قرار گرفته است : گشتكره7 پوشكره8، ميانكره9، دماكره10، برونكره11 در اين ارتفاع از سطح زمين كشش آيروديناميكى و دماى اصطكاكى ديگر اهميت خود را از دست مىدهند.
نيروهاى مسلح كه بطور مشخص براى بكارگيرى در يك محيط معينى در نظر گرفته شدهاند، معمولاً كارآيى خود را در جاى ديگر از دست مىدهند. مگر اينكه نقل و انتقالات نيروها را كه مستلزم زمان و هزينه است،كامل نمايند. در اين جا، نيروها بايد با توپوگرافى، شرايط اقليمى و سيستمهاى اجتماعى جديد آشنايى پيدا كنند و تكنيك خود را اصلاح كنند و سپس با تجهيزات نظامى، لباس و تداركات متناسب با شرايط ويژه وارد عمل شوند.
آرايش بهينه براى جنگ در جنگلهاى بارانى آمادگى لازم را براى روبرو شدن با گرما، رطوبت و حشرات موذى فراهم مىآورد. اسهال و بيماريهاى خاص مناطق استوايى ممكن است بيشتر از سلاح دشمن تلفات ببار آورد. اگر نيرو احتياط لازم را بعمل نياورند و چنانچه از اسلحه و تجهيزات نظامى در مقابل رطوبت و گرد و غبار بخوبى نگهدارى نگردد، در ميدان جنگ عمل نخواهند كرد. سربازان و نيروهاى پياده با لباسهاى نظامى سبك كه با محيط اطراف خود تركيب شده و استتار خوبى را فراهم مىآورند، از استتار تانك ها و نفربرها مقدم هستند، زيرا شناسايى هوايى بشدت محدود شده و فنون و تاكتيك واحدهاى كوچك در صحنه عمليات تفوق دارد. در مقابل آرايشهاى بهينه در هواى سرد نياز به وسايل مخصوص استتار در برف، پوتينهاى ضد آب، كيسه خواب، اسكى، تجهيزات موتورى مخصوص ترابرى در روى برف، چادر مجهز به وسايل گرمايى ضد يخ، روغن با ويسكوزيته پايين، غذاهاى گرم با كالرى بالا و بازآموزى نياز مىباشد.
نيروهاى دريايى كه كاملاً براى جنگ در روى درياها آماده شدهاند، بايد تاكتيكهاى خود را در فلات قاره تغيير دهند، زيرا بعلت نزديكى با ساحل مىتوانند بارها مورد تهاجم هوايى و آتشبار توپخانهها گردند. بعلاوه مينهاى دريايى، زيردريايىهاى كوچك و مردان قورباغهاى نيز مىتوانند هر آن ضرباتى را وارد نمايند و همچنين مكان مانور نيروى دريايى در فلات قاره با ساحل نزديك محدود مىگردد. بنابراين، سيستمهاى سنجنده ها و ارتباطات كه بطور مؤثرى توانايى كار در آبهاى ساحلى را دارند، بايد با تجهيزاتى تكميل يا جايگزين شوند كه براى انجام عمليات در روى آب يا داخل آب يا در عمق طراحى شدهاند.
در صحنه عمليات دريايى، تمايز دوست از دشمن،كار را با مسائل پيچيدهاى روبرو مىسازد كه اين امر پروازهاى نظامى و غيرنظامى و ترافيك دريايى را در بر مىگيرد.
مناطق نظامى و مرزهاى سياسى بندرت بر هم منطبق مىشوند، در نتيجه بيشتر كشورها داراى دو يا چند تقسيمات جغرافيايى هستند كه برنامهريزى، آمادگى و عمليات را پيچيده مىسازند.عوامل فرهنگى در اغلب اوقات، تباين و ناسازگارى در مناطقى را كه از حيث توپوگرافى و اقليم با هم وابستگى و توافق دارد از نظر نظامى مهم جلوه مىكند.
اگر چنانچه سياستمداران، استراتژيستها، كارشناسان نظامى عوامل و عناصر جغرافيايى را كه در مقابل تغييرات فصلى، چرخه طبيعت يا اتفاقى دگرگون مىشوند، ناديده گيرند، دچار سوانح و حوادث ناگوار خواهند شد. جنگهاى هستهاى هر چند كه اينك به ادعايى ابزار بازدارنده است، ليكن در صورت استفاده از آنها در لحظهاى مىتوانند تمام شهرى را كه ميدان جنگ به حساب آيد با خاك يكسان نمايند و يا بعد از انتشار راديواكتيو روز رابه شب ظلمانى تبديل كنند و لكههاى خورشيدى به طور دورهاى خاموشى را بر دنيا حكمفرما سازد. در تغييرات فصلى در اثر برگريزان خزان،مخفى گاهها و پناهگاهها و عمليات اختفاكارى بىفايده مىگردد. سرماى زودرس، رطوبت منطقه، جريانات بادهاى موسمى و بسيارى ديگر و پيش بينى نكردن در محاسبات نظامى باعث ضربات جبران ناپذير در طرحريزى عمليات مىگردد. بنابراين كارشناسان نظامى در هنگام طراحى عمليات بايد همواره تغييرات ناگهانى عوامل جغرافيايى را مورد توجه قرار داده و در تجزيه و تحليل منظور نمايند. توپوگرافى زمين در مناطق غرب و شرق و يا جنوب و شمال، آرايش دفاعى متفاوتى را در تهاجم و آفند و يا پدافند مىطلبد. طغيان ناگهانى رودخانهاى مىتواند بهترين طرحهاى نظامى را خنثى و دستخوش نابودى سازد. پيشبينى اتفاقات ناگهانى و فصلى سبب ايجاد مشكلاتى در فعاليت مهندسى رزمى مىگردد. همه اين گونه مشكلات ناشى از سطحىنگرى وضعيت تاكتيكى است كه با بهرهگيرى مناسب جغرافياى نظامى مىتوان بر بسيارى از آنها فائق آمد.
1-4) تكنيكهاى تجزيه و تحليل
عوامل جغرافياى نظامى بلحاظ كاربردهاى نظامى و سياسى اهميت خود را نشان مىدهد كه در ارتباط تنگاتنگ با اثرات و كارايى عوامل جغرافيايى در عمليات مختلف از جمله :
1 - عمليات نظامى نيروهاى خودى و دشمن و مأموريتهاى محوله (حمله، دفاع عقبنشينى و غيره) در جنگهاى هستهاى، كلاسيك و مدرن
2 - عمليات غيرنظامى مانند،
كمكهاى انسان دوستانه؛
امداد و كمكرسانى در سوانح طبيعى؛
جستجو و نجات؛
مبارزه با باندهاى قاچاق و موادمخدر؛
عمليات ويژه انتظامى مى باشد.
در همين راستا، لازم است تأكيد شود كه تحليلها نيز در برخورد با نيروها (رزمى / پشتيبانى، زمينى، دريايى، هوايى، خاكى و آبى و فضا) با يكديگرمتفاوت است. در تحليل عوامل جغرافيايى و كاربرد آنها در مسائل نظامى پرسشهاى مختلفى بايستى پاسخ داده شود. به چند نمونه با اهميت آنها اشاره مىگردد.
در منطقهاى (سرزمينى) كه از نظر موقعيت و شرايط جغرافيايى
برترى با مدافع است، چه استراتژى و تاكتيكى براى عمليات آفند ياحمله مناسبتراست ؟
پس از انفجاريك بمب هستهاى با مشخصاتى معلوم، تشعشعات آن به چه سرعتى جريانپيدا خواهد نمود و چه وسعتى را در بر مىگيرد.
آيا آرايش و موقعيت زمين و پوشش گياهى آن در كشورهاى همجوار محل اختفاى مناسبى براى عقبنشينى جهت تجديد نيرو يا بازسازى نيرو به منظور حمله و يورش مجدد است ؟
چنانچه بمب افكنهايى سدى را نابود كنند،چه ناحيهاى و براى چه مدتى زير آب خواهد رفت ؟
در صورت بروز مه، بايد از چه تجهيزاتى براى ديد استفاده نمود؟
چنانچه از منطقه رزم تا پايگاه پشت جبهه تنها يك بزرگراه وجود داشته باشد، سنگينى ترافيك چقدر خواهد بود؟
در عمليات جنگ روانى از چه رنگ و متن و علائمى در اعلاميهها بايد خوددارى نمود؟زيرا در نظر بسيارى از دريافت كنندگان يا مخاطبان اعلاميه ، ممكن است رنگها و علائم ونوشتهها معنا و مفهومى خاص داشته باشد و باعث سردى و گرمى و مشكلاتى را فراهمنمايد.
آيا براى مهيانمودن سنگرهاى انفرادى در اراضى نرم و با سفره آبى بالا، چه نوع سنگرى مناسب است ؟
و بسيار پرسشهاى ديگر.
براى آناليز ناحيهاى مىتوان شيوههاى مختلفى استفاده نمود از جمله شيوه (ز، م، پ، د، ر) كه با استفاده از حروف اول هر يك از عناوين مؤثر و اصلى جغرافيايى مىتوان ناحيهاى را تجزيه و تحليل نمود.
- زمين اصلى رزم؛
- موانع ؛
- پوشش و اختفا؛
- ديدهبانى و ميدان آتش؛
- راههاى عمليات دسترس ؛
بدون تأكيدى بر ترتيب آنها، اين پنج اصل اوليه آناليز منطقه عملياتى است.
چارچوب و قالب آناليز ناحيهاى، بسيارى از آثار عوامل جغرافيايى را به لجستيك، امور غيرنظامى و ساير موارد قبل از اينكه هر پنج اصل از سوى دشمن بكار گرفته شود، مورد بحث قرار مىدهد و بطور مستمر چنين تجزيه و تحليلى را بايستى براساس رخدادهاى جديد و شرايط محيطى بازنگرى و به روز در آورد تا يافتههاى آن، همواره از اعتبار برخوردار باشد.
تجارب طولانى مبارزات، جنگها و اجراى طرحهاى نظامى نشان مىدهد در صورتى كه فرماندهان، كارشناسان امور نظامى و مشاورين غيرنظامى از روى انديشه و بكارگيرى اصول و مبانى جغرافياى نظامى و تجزيه و تحليل مناسب را در هر گونه طرحريزى نظامى مورد توجه قرار دهند، برنده ميدان جنگ هستند. بدون بهرهگيرى علمى از جغرافياى نظامى، موفقيتهاى نظامى را اتفاقى معرفى مىنمايد.
1-5) متدولوژى يا شيوه تحقيق جغرافياى نظامى
بررسى و مطالعه دقيق همه جوانب و عوامل جغرافيايى (اعم عوامل مؤثر طبيعى از جمله توپوگرافى (ناهمواريها)، اقليم، ژئومورفولوژى،هيدرولوژى و زمينشناسى و عوامل مؤثر انسانى مانند: الگوهاى جمعيتى، تحصيلات، ساختار قومى قبيلهاى، مذهب و زبان، آداب و رسوم اجتماعى، علائق، ساختارهاى اجتماعى، تأسيسات و شبكههاى ارتباطى (حمل و نقل، مخابرات، انتقال نيرو و...) جغرافياى شهرى و روستايى، شرايط اقتصادى، معيشت و اشتغال) توانايى شايسته اتخاذ تصميمات مناسب و گزينش راه و روشهاى مختلف بهينه را ميسر مىسازد.
پايگاه هاي ديگر
